Grund, dvalar- og hjúkrunarheimili

Grund, dvalar- og hjúkrunarheimili er sjálfseignarstofnun og hét áður Elli- og hjúkrunarheimilið Grund. Grund er elsta starfandi heimili fyrir aldraða hér á landi. Það þekkja ekki allir sögu Grundar, og til að gera sér betur grein fyrir stöðu heimilisins, þá verður stiklað hér á stóru í sögu þess.

Á þeim tíma sem Grund var stofnað voru aðstæður í þjóðfélaginu að mörgu leyti öðruvísi en við þekkjum í dag. Reykvíkingar töldu aðeins um 11 þúsund manns og fátækt var mikil í bænum. Stofnun elliheimilis hefur því verið mun meira átak en ella. Aðalhvatamenn að stofnun Grundar voru stjórnarmenn líknarfélagsins Samverjans. Það voru þeir Sigurbjörn Ástvaldur Gíslason guðfræðingur, Flosi Sigurðsson trésmíðameistari, Páll Jónsson skrifstofumaður, Haraldur Sigurðsson verslunarmaður og Júlíus Árnason kaupmaður. Sumrin 1921 og 1922 héldu þeir Samverjamenn nokkrar skemmtanir fyrir gamalt fólk í þeim tilgangi að safna fé til stofnunar elliheimilis. Gáfu gestir þessara skemmtana og aðrir aðilar svo rausnarlega, að alls söfnuðust 541 kr., enda voru skemmtanirnar mjög vel sóttar. Það var síðan í kjölfar þessa, að Sigurbjörn Á. Gíslason skrifaði grein í dagblaðið Vísi og kom fram að ánægjulegt væri, ef hægt yrði að flýta fyrir stofnun elliheimilis með þessari upphæð.

"Ef stjórn Samverjans lofar að stofna elliheimili í haust skal ég gefa 1500 kr. í stofnsjóðinn og safna fé hér í bænum." Þannig mælti gamall maður við Sigurbjörn Á. Gíslason þann 22. júlí árið 1922. Maðurinn var Jón Jónsson beykir í Reykjavík, og var hann að svara grein, sem Sigurbjörn hafði skrifað daginn áður í Vísi um nauðsyn þess að stofna elliheimili í Reykjavík. Þetta samtal Jóns varð því einn helsti hvati þess, að nokkrir bæjarbúar létu til skrar skríða og stofnuðu það ár Grund.

Í framhaldi af samtali því, sem Sigurbjörn fékk eftir að greinin birtist, og getið er um hér að framan, var hafin fjársöfnun meðal bæjarbúa og söfnuðust alls 7.286 kr. á aðeins einum mánuði. Í byrjun september 1922 keypti stjórn Samverjans steinhúsið Grund, sem stóð vestan við Sauðagerðistún, eða við Kaplaskjólsveg, eins og við þekkjum í dag. Húsið var vígt 29. október sama ár. Í upphafi voru heimilismenn 21. Það sýndi sig fljótt, að þörf var á fleiri rýmum þar sem aðsóknin óx stöðugt. Þetta leiddi til þess, að sumarið 1927 úthlutaði bæjarstjórn Reykjavíkur heimilinu lóð milli Hringbrautar og Brávallagötu og vinna við nýtt hús hófst strax. Það var vígt 28. september 1930 og nefnt Grund, eins og gamla húsið við Kaplaskjólsveg. Fjöldi heimilismanna á þeim tíma var 56. Árið 1934 voru þeir orðnir 115, en á þessum tíma bjó einnig starfsfólk á heimilinu, og hluti hússins var í útleigu.

Heilsugæsludeild var snemma opnuð á heimilinu og hjúkrunardeildir voru teknar í notkun samkvæmt nýjum heilbrigðislögum árið 1938. Þá mun Gund fyrst stofnana hafa boðið upp á sjúkraþjálfun og sundlaug var opnuð á heimilinu á sjötta áratugnum.

Fyrsti framkvæmdastjóri Grundar var Haraldur Sigurðsson. Eftir andlát hans árið 1934 var Gísli Sigurbjörnsson ráðinn forstjóri heimilisins og er óhætt að segja, að undir hans stjórn hafi heimilið tekið stórstígum breytingum. Auk þess átti hann stóran þátt í mótun öldrunarmála á Íslandi. Gísli Sigurbjörnsson var forstjóri Grundar þar til hann lést, þann 7. janúar 1994. Eftirmaður Gísla er Guðrún Birna Gísladóttir, en hún tók við af föður sínum, sem forstjóri Grundar, eftir hans dag.

Árið 1952 tók Grund að sér rekstur Dvalarheimilisins Áss í Hveragerði fyrir elliheimilisnefnd Árnessýslu og voru húsin þar 2 og heimilismenn 13 fyrsta árið. Í dag er Ás í eigu Grundar og árið 1998 var tekið í notkun nýtt hjúkrunarheimili í Ási og eru heimilismenn í Ási um 156.

Í dag eru heimilismenn Grundar um 220 og hefur þeim fækkað á undanförnum árum, en markmið heimilisins er, að allir þeir, sem þess óska, geti búið í einbýlum og mun þá heimilisfólki fækka enn frekar. Hjúkrunarrýmin eru samtals 181 en samhliða vaxandi þörf fyrir hjúkrunarrými í Reykjavík, þá hefur fjölgun hjúkrunarrýma á Grund verið á kostnað dvalarrýmana sem hefur fækkað. Húsakosti á Grund er skipt í fernt. Fyrst ber að telja aðalbygginguna sem snýr út að Hringbrautinni, og er Grund í hugum flestra. Í aðalbyggingunni eru 5 hjúkrunardeildir. Þar fer stærstur hluti starfseminnar fram. Fyrir norðan Grund eru Minni Grund, Litla Grund og einnig eru 4 hjónaíbúðir á Brávallagötu 42, en þar dvelja þeir, sem eru betur á sig komnir, en njóta sólarhringsvaktþjónustu. Eins og áður sagði var Grund við Hringbraut vígð 1930 og er því komin til ára sinna, en á undanförnum árum hafa verið gerðar miklar endurbætur á heimilinu. Viðbygging við austurálmu Grundar var tekin í notkun 29. október 2002 á 80 ára afmæli heimilisins og bætti hún til muna aðstöðu bæði heimilisfólks og starfsfólks.  Ári síðar var viðbygging við vesturálmu tekin í notkun. Lokið er við byggingu glergangs sem tengir Litlu- og Minni Grund við aðalbygginguna.

Rúmlega 300 manns eru starfandi á Grund. Mikil breidd er í hópi starfsmanna og hefur fjölgun orðið á erlendum starfsmönnum undanfarin ár, en þeir eru frá 19 þjóðlöndum. Þetta eru meðal annarra fagmenntaðir einstaklingar á heilbrigðissviði, sem stefna að því, að fá sína starfsmenntun viðurkennda hérlendis og styður Grund þá í því. Aldursbreidd starfsmanna er mikil og er yngsti starfsmaðurinn 16 ára og sá elsti 82 ára, en Grund leggur áherslu á sveigjanleg starfslok og er tryggð starfsmanna við heimilið mjög dýrmæt.  Þar að auki sinna örfáir heimilismenn störfum við hæfi, jafnframt því sem sjálfboðaliðar koma á heimilið.